Zuivelschool haalde eeuwfeest in Bolsward net niet

Aan de basis van de zuivelschool te Bolsward ligt in feite de kwaliteit van de in de jaren 80 van de 19e eeuw in Denemarken en Zweden fabrieksmatig bereide boter en kaas. Dit had gevolgen voor de concurrentiepositie van de Nederlandse producten, en dus werd het zaak iets aan de kwaliteit daarvan te gaan doen.

De Friesche Maatschappij voor Landbouw stuurt in die periode dan ook een studiecommissie naar deze landen, maar zoekt uiteindelijk een oplossing in het verbeteren van de voorlichting aan met name boerinnen.

De kwaliteit van de boter verbetert echter niet, waarop in 1886 de Friesche Maatschappij voor Landbouw besluit een permanente zuivelschool op te richten.

De gemeente Bolsward meldt zich als vestigingsplaats. Met een subsidie van 500 gulden voor de bouw, een jaarlijkse subsidie van hetzelfde bedrag en een huurcontract van 25 jaar opent in 1889 de zuivelvakschool haar deuren in Bolsward.

Het gebouw van de vroegere Zuivelschool aan de Snekerstraat.

Zo rond de eeuwwisseling, ook door de toename van het aantal zuivelfabrieken, ontstaat er een discussie over de vestigingsplaats van de zuivelschool. De Coöperatieve Zuivelfabrieken in Friesland pleiten voor Leeuwarden, maar de lobby van de gemeente Bolsward, ook via de Tweede Kamer, is succesvol. In 1902 wordt ministerieel besloten dat de school in Bolsward blijft.  

De school groeit gestaag en meteen na de Tweede Wereldoorlog barst opnieuw de discussie los over verplaatsing van de, inmiddels Rijks Middelbare Zuivelschool, naar Leeuwarden. Ruzie tussen de particuliere en coöperatieve zuivelfabrieken valt in het voordeel van Bolsward uit.

Een regeringsadviescommissie spreekt zich op 25 november 1947 dan ook uit voor Bolsward als vestigingsplaats. Een fonds van het St. Anthony Gasthuis en het Weeshuis geeft de school ruimere mogelijkheden voor extra leermiddelen en excursies.

In de jaren daarna loopt de belangstelling voor het zuivelonderwijs terug en dus worden initiatieven ontplooid om het onderwijs te verruimen naar de conservenindustrie. Eind juli 1963 wordt tijdens een persbijeenkomst het nieuwe schoolprogramma en de nieuwe naam bekend gemaakt: Rijks Hogere Landbouw Technologische School. Door de Mammoetwet kan de school haar eisen met betrekking tot de vooropleiding aanpassen en zo ontstaat in 1973 een scholengemeenschap in Bolsward met een Rijks Middelbare en een Hogere School voor Levensmiddelentechnologie.

Leeuwarden

In 1984 treedt de HBO-wet Schaalvergroting, Taakverdeling en Concentratie in werking. Een wet met grote gevolgen voor Bolsward. De wet schrijft een minimumaantal van 600 studenten voor en samenwerkingsverbanden met 2500 studenten. Het gevolg is fusie-overeenkomst in september 1986 tussen de Bijzondere Hogere Landbouwschool en de Rijks Hogere Landbouwschool Groningen tot de Agrarische Hogeschool Friesland (AHOF), waarbij ‘Bolsward’ vooralsnog tien jaar in de Hanzestad mag blijven. De minister is echter al duidelijk: het zwaartepunt van het agrarisch onderwijs moet in Leeuwarden liggen.

De HBO-wet van 1986 staat de koppeling van MBO en HBO niet langer toe, waardoor er een einde komt aan de scholengemeenschap in Bolsward. Hoewel de gemeente Bolsward zich tot het uiterste inspant om de MBO-tak te behouden, wordt deze uiteindelijk in 1990 opgeslokt door het Agrarisch Opleidings Centrum (AOC).

Op 17 februari 1989 wordt het zogenaamde ‘Herenakkoord’ tussen de commissarissen van de Koningin in Friesland en Groningen gesloten: al het kunstonderwijs in het Noorden gaat naar Groningen, al het agrarisch onderwijs gaat naar Leeuwarden.

Tot in Den Haag toe werd geprotesteerd tegen het vertrek van de Zuivelschool uit Bolsward.

Vanuit Bolsward, door inwoners en ‘suvels’, wordt manmachtig actie gevoerd om de school voor Bolsward te behouden. Ludieke acties, zoals een kruipactie van studenten, petities en een tocht van inwoners naar Den Haag, mogen niet baten. Op maandag 5 februari 1996 rijden verhuiswagens voor bij de school aan de Snekerstraat en op vrijdag 23 februari vinden de laatste lessen plaats. Het is het einde van 91 jaar zuivelonderwijs in Bolsward.

(Bron: 100 jaar ,Zuivelschool 1904 – 2004)